Hoe werkt wifi?

Je opent je telefoon, tikt op een netwerknaam, en binnen een seconde heb je toegang tot vrijwel alles wat er op internet te vinden is. Geen kabel, geen stekker, gewoon onzichtbare radiogolven die door je huis vliegen. Hieronder wat er precies gebeurt tussen het moment dat je verbinding maakt en de pagina die op je scherm verschijnt.

Eerst een hardnekkige mythe rechtgezet

De meeste uitleg over wifi begint met de bewering dat het staat voor Wireless Fidelity. Dat klopt niet, en het is de moeite waard om te weten waarom, want het is een van de bekendste misverstanden in de techwereld.

Wifi is in 1999 bedacht door het reclamebureau Interbrand, ingehuurd door een branchevereniging die toen nog Wireless Ethernet Compatibility Alliance heette. Ze zochten een pakkende naam ter vervanging van de saaie technische aanduiding IEEE 802.11b, en kwamen uit op wifi als woordspeling op hi-fi, high fidelity, de term uit de audiowereld. De naam betekent op zichzelf helemaal niets.

Om mensen toch houvast te geven, gebruikte de organisatie destijds kort de slogan “The Standard for Wireless Fidelity”. Die slogan werd binnen een jaar alweer geschrapt omdat hij vooral verwarring zaaide, maar het misverstand dat erdoor ontstond, leeft tot op de dag van vandaag voort.

Hoe wifi in de praktijk werkt

Het hele proces bestaat uit een paar opeenvolgende stappen, elk met een eigen apparaat dat zijn eigen taak heeft.

Het begint bij je modem, die het internet je huis binnenbrengt via kabel, glasvezel of dsl. De modem zet het inkomende signaal om naar iets bruikbaars voor je thuisnetwerk.

De router maakt van dat signaal vervolgens een draadloos netwerk. Hij zendt radiogolven uit op 2,4 GHz, 5 GHz of 6 GHz, en jouw apparaten zien dat netwerk terug als een naam, de SSID, waarmee ze verbinding kunnen maken.

Verbind je een apparaat, dan selecteer je dat netwerk en voer je eventueel een wachtwoord in. Je apparaat krijgt daarop een eigen IP-adres binnen het lokale netwerk, een soort huisnummer waarmee de router weet welk apparaat welke data moet ontvangen.

Daarna verstuur en ontvang je data via die radiogolven. Klik je ergens op, dan stuurt je apparaat een verzoek via wifi naar de router, de router stuurt dat verzoek via de modem het internet op, de server stuurt informatie terug, je router ontvangt die, en je apparaat laat het resultaat zien. Dat hele traject duurt doorgaans slechts een fractie van een seconde.

Radiogolven: drie frequenties, drie eigenschappen

Wifi werkt met radiogolven, net als gewone radio, maar dan op andere frequenties. Elke frequentieband heeft zijn eigen sterke en zwakke punt.

2,4 GHz is de oudste en meest gangbare band. Het signaal is trager, maar reikt verder en dringt beter door muren heen, wat het geschikt maakt voor grotere afstanden en oudere apparaten.

5 GHz is sneller, maar heeft een korter bereik en is gevoeliger voor obstakels zoals muren en vloeren. Ideaal als je dicht bij de router zit en snelheid belangrijker vindt dan bereik.

6 GHz is de nieuwste toevoeging, onderdeel van de standaard die WiFi 6E en WiFi 7 heet. Nog sneller dan 5 GHz, met minder storing van andere apparaten omdat deze band nog relatief leeg is, maar met een nog beperkter bereik.

Wat bepaalt je wifi-snelheid?

De snelheid en stabiliteit van je verbinding hangen af van meerdere factoren tegelijk: de afstand tot je router, de dikte en het materiaal van muren of vloeren ertussen, het aantal apparaten dat tegelijk verbinding heeft, storing van apparaten als magnetrons en babyfoons, de gebruikte wifi-standaard van zowel je router als je apparaat, en uiteindelijk ook simpelweg de snelheid van je internetabonnement zelf. Een supersnelle router haalt weinig uit als je abonnement zelf traag is, en andersom.

Wel wifi, geen internet: hoe kan dat?

Dit is een onderscheid dat mensen vaak door elkaar halen. Wifi is de draadloze verbinding tussen jouw apparaat en je router, een lokale verbinding binnen je eigen huis. Internet is de wereldwijde verbinding die je provider via de modem levert.

Je kunt dus prima wifi hebben zonder internet, bijvoorbeeld wanneer je provider een storing heeft. Je apparaat is dan gewoon verbonden met de router, maar die router heeft zelf geen doorgang meer naar de rest van het internet. Zie je het wifi-symbool met alle boogjes gevuld maar werkt er niets, dan wijst dat meestal precies hierop.

Wifi-beveiliging: welk type gebruik je?

Wifi-netwerken worden beveiligd met een wachtwoord en een versleutelingstype, en die versleuteling is in de loop der jaren flink verbeterd. WEP is verouderd en relatief eenvoudig te kraken; kom je dit nog tegen op een oude router, dan is vervangen aan te raden. WPA is een verbetering maar inmiddels ook gedateerd. WPA2 is al jaren de gangbare standaard en nog altijd redelijk veilig voor thuisgebruik. WPA3 is de nieuwste en sterkste beveiliging, inmiddels standaard op recente routers.

Gebruik hoe dan ook altijd een sterk, uniek wachtwoord voor je netwerk, en wees terughoudend met open, onbeveiligde netwerken in openbare ruimtes, waar dataverkeer makkelijker is af te luisteren.

Veelvoorkomende problemen en oplossingen

Traag internet komt meestal doordat je te ver van de router zit; verplaats je dichterbij of gebruik een wifi-versterker. Valt de verbinding regelmatig weg, dan speelt vaak interferentie of overbelasting van het netwerk een rol; een herstart van de router of het wisselen van wifi-kanaal helpt vaak al. Geen verbinding kunnen maken wijst meestal op een verkeerd wachtwoord of een router die offline is; controleer de instellingen of reset de router. En wel wifi maar geen internet duidt, zoals hierboven uitgelegd, meestal op een storing bij je provider; een herstart van modem en router lost het soms alsnog op, anders is bellen met je provider de volgende stap.

Wifi-versterkers en mesh-systemen

Bereikt het signaal van je router niet elke hoek van je huis, dan zijn er twee gangbare oplossingen. Een wifi-repeater of extender herhaalt simpelweg het bestaande signaal, wat handig is voor bijvoorbeeld een zolder of tuin die net buiten bereik valt. Een mesh-systeem gaat een stap verder: meerdere punten door het huis werken samen als één netwerk, waardoor je in een groter huis nergens meer zwakke plekken hebt, zonder dat je handmatig tussen verschillende netwerken hoeft te wisselen als je van kamer wisselt.

Kort samengevat

Wifi maakt via radiogolven een draadloze verbinding tussen jouw apparaat en je router, die op zijn beurt via de modem toegang geeft tot het wereldwijde internet. De naam zelf betekent niets, ondanks de hardnekkige mythe over Wireless Fidelity. Snelheid en bereik hangen af van afstand, obstakels, de gebruikte frequentieband en je eigen apparatuur, en met een mesh-systeem of versterker los je de meeste dekkingsproblemen in een groter huis alsnog op.