De belofte van snel geld verdienen vanuit je eigen luie stoel duikt constant op via sociale media. Vaak zit hier een organisatie achter die werkt volgens het principe van Multi-Level Marketing (MLM). Dit model draait om een kettingreactie van verkopers die elkaar aansturen en proberen te werven.

Het systeem gebruikt jouw persoonlijke netwerk om producten te verkopen. In plaats van normale marketing via billboards of tv-reclames, leunt het bedrijf volledig op de mond-tot-mondreclame van individuele deelnemers.

De basis van de piramidestructuur

Bij een normale winkel koop je spullen in om ze met een beetje winst door te verkopen. MLM voegt daar een extra laag aan toe. Je verdient pas echt serieus geld als je nieuwe verkopers inschrijft voor het overkoepelende moederbedrijf.

Iedereen die jij aanbrengt, vormt jouw zogeheten ‘downline’. Jij krijgt vanaf dat moment een vast percentage van hun omzet, en zelfs van de mensen die zij vervolgens weer werven. De focus verschuift hierdoor razendsnel van de daadwerkelijke verkoop naar het rekruteren van een zo groot mogelijk team. In de praktijk start je vrijwel altijd door zelf eerst een duur starterspakket met producten (zoals cosmetica of supplementen) aan te schaffen.

De vage grens met een piramidespel

In Nederland is een piramidespel streng verboden, maar MLM mag onder bepaalde voorwaarden wel. De wet trekt de grens bij de uiteindelijke bron van het geld. Als een organisatie puur draait op het inschrijfgeld van nieuwe leden, is het een illegale constructie.

Bij een legale MLM moet er een echt product met marktwaarde worden verkocht aan mensen buiten het netwerk. Je moet ook winst kunnen maken zonder dat je verplicht bent om anderen aan te brengen. Toch is die grens in de praktijk flinterdun. Veel deelnemers moeten maandelijks een minimale hoeveelheid voorraad inkopen om hun status te behouden, waardoor het systeem onderhuids alsnog op een piramide lijkt.

Waarom mensen instappen en wat de risico’s zijn

De werving van deze netwerken is psychologisch slim opgebouwd. Het speelt in op de behoefte aan flexibiliteit, zelfstandigheid en een fijn teamgevoel. Het idee van een ‘passief inkomen’ trekt veel mensen over de streep. Je krijgt gratis motivatietrainingen en een kant-en-klaar netwerk van enthousiaste collega’s erbij.

De realiteit achteraf is helaas een stuk minder rooskleurig. Ruim negentig procent van de deelnemers stopt er binnen een jaar alweer mee, vaak met een financiële kater door de verplichte inkoop van onverkoopbare voorraad. Daarnaast rust er een flinke sociale druk op je schouders. Je moet je producten en het businessmodel constant opdringen aan vrienden en familie, wat de relaties met je omgeving flink kan beschadigen.

De harde cijfers

Onderzoeken van internationale toezichthouders laten keer op keer hetzelfde zien. Slechts één procent van alle deelnemers maakt daadwerkelijk serieuze winst, en dat zijn vrijwel altijd de mensen die helemaal bovenaan de structuur staan. De rest verdient minder dan het minimumloon of legt er geld op toe.

De markt raakt namelijk ontzettend snel verzadigd. Als iedereen in dezelfde regio dezelfde afslankshakes of crèmes probeert te verkopen, droogt de vijver met potentiële klanten snel op. Het ligt dus meestal niet aan jouw persoonlijke inzet, maar aan de wiskundige onmogelijkheid van het systeem zelf.

Zelfstandig starten zonder de nadelen

Is er een alternatief als je graag voor jezelf wilt beginnen? Zeker. Je kunt een eigen webshop starten zonder franchise-verplichtingen, gaan freelancen of een eigen dienst opbouwen. Het grote voordeel daarvan is dat er geen structuur boven je zit die telkens een deel van jouw marge afroomt.

Wees dus alert als een vaag contactpersoon je via Instagram benadert met een fantastische kans. Reken de constructie altijd eerst zelf kritisch door voordat je ergens je handtekening onder zet. De droom van slapend rijk worden is mooi, maar de rekening onderaan de streep is meestal voor jou.