Je rijdt een tunnel in en het geluid valt niet weg zoals bij FM, waar de muziek langzaam in ruis verdrinkt. Het klapt er in één keer uit, of het maakt een geluid als een kapotte cassette. Even later is het net zo abrupt weer terug.

Dat gedrag is geen storing maar een direct gevolg van hoe DAB+ in elkaar zit. In dit artikel leggen we uit wat er tussen de zendmast en je radio gebeurt, waarom het geluid niet altijd beter is dan FM, en wanneer de FM-band in Nederland uitgaat.

Wat DAB+ is

DAB+ staat voor Digital Audio Broadcasting Plus en is digitale radio via de ether. Geen internet, geen abonnement, geen datagebruik. Net als bij FM vangt je radio simpelweg een signaal op dat door een zendmast de lucht in wordt gestuurd.

Het verschil zit in wat er verstuurd wordt. FM zendt een analoge golf uit die de vorm van het geluid nabootst. DAB+ verstuurt het geluid als data, in stukjes, met daarbij extra informatie om fouten te herstellen.

Het pakket, niet de zender

Hier zit het inzicht dat de rest verklaart. Bij FM heeft elke zender zijn eigen frequentie. Bij DAB+ delen zenders er één.

Een DAB+ frequentie draagt geen enkele zender maar een heel pakket, ook wel een ensemble of multiplex genoemd. Daar passen doorgaans vijftien tot twintig stations in. Die stations delen samen de beschikbare ruimte, en dat delen gaat ergens ten koste van.

Elk station kiest hoeveel bandbreedte het inneemt. Wie meer neemt klinkt beter maar laat minder over voor de rest. Wie krap gaat zitten laat ruimte over, maar levert daarmee geluidskwaliteit in. Een muziekzender die de moeite neemt kan uitstekend klinken, terwijl een nieuwszender die op de kleinste stand staat afgeknepen en blikkerig overkomt.

Waarom het geluid abrupt wegvalt

Bij FM verslechtert het signaal geleidelijk. Je hoort ruis, dan meer ruis, dan is het weg. Je hoort de zender langzaam verdwijnen en kunt daarop anticiperen.

DAB+ werkt anders. Zolang je radio genoeg data ontvangt om de fouten te herstellen, klinkt het volmaakt schoon. Zakt het signaal onder die grens, dan lukt het herstellen niet meer en houdt het in één klap op. Dit heet het kliffeffect: je staat er bovenop of je valt eraf, en er zit weinig tussen.

Dat verklaart ook het typische borrelende geluid vlak voor het wegvallen. Dat is de decoder die probeert iets te maken van data die niet meer klopt.

Is het geluid echt beter?

Dit is de claim die je overal leest en die genuanceerder ligt dan de meeste artikelen toegeven.

DAB+ heeft geen ruis, geen gekraak en geen storing van passerende auto’s of onweer. Op dat punt wint het onbetwist van FM. Wat je hoort is precies wat er verstuurd is.

Maar hoe goed dat verstuurde signaal is, hangt af van de ruimte die de zender voor zichzelf heeft gereserveerd. Een station dat krap zit gebruikt zoveel compressie dat bekkens gaan sissen en het geheel plat klinkt. Een goed afgestelde FM-ontvangst met sterk signaal kan dan aangenamer zijn.

De eerlijke samenvatting: DAB+ is consistenter, en bij zenders die er ruimte voor nemen ook beter. Maar een blinde belofte van hogere kwaliteit is het niet.

Wat wel duidelijk beter is

Onderweg is DAB+ zonder meer de betere keuze, en dat komt door iets wat weinig genoemd wordt.

Bij FM heeft dezelfde zender in elke regio een andere frequentie, dus moet je onderweg opnieuw afstemmen of vertrouwen op automatisch overschakelen. Bij DAB+ zenden alle masten hetzelfde pakket uit op dezelfde frequentie. Je radio hoeft dus nergens iets aan te passen. Van Groningen naar Maastricht blijft dezelfde zender gewoon staan.

Daar komt bij dat je zenders uit een lijst met namen kiest in plaats van frequenties op te zoeken, en dat veel radio’s tekst en plaatjes meesturen: titel van het nummer, nieuwskoppen, soms albumhoezen.

Wat je nodig hebt

Een radio met DAB+ aan boord. Dat kan een tafelmodel zijn, een draagbaar exemplaar, een hifi-tuner of een autoradio.

Let op één ding bij oudere apparaten: er bestaat ook gewoon DAB, zonder plus. Dat is de eerste generatie, die een ander compressieformaat gebruikt. Zo’n radio kan DAB+ niet ontvangen en dat is niet met een update op te lossen. In Nederland wordt uitsluitend DAB+ uitgezonden.

Het instellen is eenvoudig. Schuif de antenne volledig uit, zet de radio in DAB-modus en laat hem een keer scannen. Alle pakketten die hij vindt worden uitgelezen en de zenders erin verschijnen als lijst. Herhaal die scan af en toe, want er komen regelmatig zenders bij.

Slechte ontvangst verbeteren

De antenne doet meer dan mensen denken. Volledig uitschuiven en verticaal zetten scheelt vaak al het verschil tussen niets en alles. Bij een tafelradio helpt het om hem bij een raam te zetten in plaats van in een nis of een kast.

In de auto is de ingebouwde antenne bepalend. Fabrieksmatig ingebouwde DAB+ radio’s werken doorgaans goed. Bouw je zelf iets in of gebruik je een losse adapter, dan is een fatsoenlijke antenne op de voorruit of het dak echt noodzakelijk. Een goedkoop plakstripje geeft precies de wegvallende ontvangst waar mensen over klagen.

Verdwijnt FM?

Voorlopig niet. De vergunningen voor landelijke commerciële en publieke radio in Nederland zijn in 2023 verlengd tot 1 september 2035. Een definitieve einddatum voor de FM-band is niet vastgesteld.

Het beleid is bewust marktgedreven: pas als het gebruik van DAB+ ruim boven dat van FM uitkomt, wil de overheid over een einddatum praten. Daarbij speelt mee dat de regionale publieke omroepen als rampenzender fungeren, en FM daarvoor een betrouwbaar en breed bereikbaar vangnet is.

Elders is het al zover. Noorwegen schakelde de FM-band in 2017 als eerste land uit, Zwitserland volgde. Ondertussen groeit het Nederlandse aanbod gestaag: in 2026 zijn honderden extra vergunningen voor lokale DAB+ verdeeld, en nieuwe auto’s in de EU worden al jaren standaard met een digitale ontvanger geleverd.

DAB+ radio kopen

Wil je een DAB+ radio kopen, dan heb je keuze uit compacte draagbare modellen tot uitgebreide tafelsystemen. Een paar voorbeelden:

Pure Classic H4 is een draagbaar model in een houten behuizing, met Bluetooth erbij voor als je van je telefoon wilt spelen.

JBL Tuner 2 is compact met een ingebouwde accu, wat hem geschikt maakt voor in de tuin, de keuken of op de bouw.

Philips TAR8805 is een tafelradio die naast DAB+ ook internetradio en streaming aankan, handig als je zenders wilt die niet in je pakket zitten.

Kijk bij de aanschaf of het toestel naast DAB+ ook nog FM ontvangt. Dat is geen overbodige luxe zolang je op plekken komt waar de digitale dekking tegenvalt, en dat blijft de komende jaren nog het geval.