Je kunt niet naast je kind zitten. Niet als het huiswerk maakt op zijn kamer, niet als hij bij een vriendje is, en al helemaal niet om half twaalf ’s avonds.

Er zijn gratis manieren om een flink deel van die content tegen te houden, en de beste kost je tien minuten in de instellingen van je modem. Maar geen enkele oplossing is waterdicht, en het is beter dat je precies weet waar de gaten zitten dan dat je erop vertrouwt. Hieronder eerst hoe je het instelt, daarna eerlijk wat het niet tegenhoudt.

Twee niveaus, en je hebt ze allebei nodig

Filteren kan op twee plekken. Op je netwerk, waarmee je in één keer alles afdekt wat op je wifi zit. En op het apparaat zelf, waarmee je één telefoon of laptop regelt, ook buiten de deur.

Ze vullen elkaar aan. Het netwerkfilter is snel ingesteld en werkt voor de spelcomputer, de smart-tv en de laptop van de logé. Het apparaatfilter blijft werken als je kind met zijn telefoon de deur uit gaat. Doe alleen het eerste en je hebt niets buitenshuis. Doe alleen het tweede en je vergeet altijd een apparaat.

Het hele netwerk in tien minuten

Dit werkt via DNS, en dat klinkt technischer dan het is.

Elke keer dat een apparaat een website wil bezoeken, moet het eerst opzoeken bij welk adres die website hoort. Dat opzoeken doet een DNS-server, een soort telefoonboek van het internet. Standaard gebruik je dat van je provider.

Vervang je dat telefoonboek door eentje die weigert bepaalde categorieën op te zoeken, dan komt het apparaat simpelweg niet bij die sites. Het mooie is dat je dat op je router instelt, waardoor het meteen voor élk apparaat op je wifi geldt.

De adressen die je nodig hebt

Deze diensten zijn gratis en vragen geen account.

Cloudflare for Families blokkeert malware plus content voor volwassenen. De adressen zijn 1.1.1.3 en 1.0.0.3. Snel, gratis, en Cloudflare verkoopt je surfgedrag niet.

OpenDNS FamilyShield gebruikt 208.67.222.123 en 208.67.220.123. Bestaat al jaren en werkt onveranderd.

CleanBrowsing Family zit op 185.228.168.168 en 185.228.169.168. Deze heeft één belangrijk voordeel op de andere twee: hij dwingt ook SafeSearch af bij Google, Bing en YouTube. Dat scheelt, want juist via afbeeldingenzoekopdrachten glipt er anders het meeste doorheen.

Instellen op je router

Open een browser en typ het adres van je modem in de adresbalk. Bij de meeste Nederlandse providers is dat 192.168.1.1 of 192.168.2.254, maar kijk voor de zekerheid op de sticker aan de onderkant van het apparaat. Daar staat vaak ook het wachtwoord.

Zoek naar een instelling met DNS in de naam, meestal onder netwerkinstellingen of internetinstellingen. Vervang de twee bestaande adressen door het paar dat je gekozen hebt en sla op. Herstart daarna je modem.

Kom je er niet in of biedt je provider geen DNS-instelling, dan kun je hetzelfde per apparaat doen in de wifi-instellingen. Minder handig, maar het werkt.

Per apparaat instellen

Voor telefoons en laptops zijn er ingebouwde functies die verder gaan dan alleen websites blokkeren.

iPhone en iPad. Ga naar Instellingen, dan Schermtijd, dan Beperkingen voor inhoud en privacy. Zet die aan, kies Webinhoud en selecteer Beperk websites voor volwassenen. Je kunt daar ook zelf sites toevoegen.

Belangrijk: stel een aparte Schermtijd-toegangscode in die verschilt van de code waarmee de telefoon ontgrendelt. Anders is de hele instelling in tien seconden ongedaan gemaakt.

Android. Installeer Google Family Link, gratis, en koppel het account van je kind aan het jouwe. Daarmee filter je websites, beheer je app-installaties en stel je schermtijd in. Zet daarnaast SafeSearch aan in de Google-instellingen.

Windows. Microsoft Family Safety is gratis en zit in Windows ingebouwd. Let op één beperking die veel mensen misloopt: de webfilters werken alleen in Edge. Chrome en Firefox worden door de functie geblokkeerd zodra je filteren aanzet, want anders zou het filter zinloos zijn. Als je kind gewend is aan Chrome is dat een gesprek waard.

Mac. Dezelfde Schermtijd als op de iPhone, te vinden in Systeeminstellingen.

Waar de gaten zitten

Dit is het deel dat de meeste handleidingen overslaan, en het is het belangrijkste.

Mobiele data omzeilt je hele netwerk. Een telefoon met een abonnement gebruikt jouw wifi niet als hij dat niet wil. Wifi uit, 5G aan, en je routerfilter bestaat niet meer. Dit is het grootste gat en het is met netwerkfiltering niet te dichten. Alleen instellingen op het apparaat zelf helpen hier.

Browsers met een eigen DNS. Firefox en Chrome kunnen hun eigen versleutelde DNS gebruiken, waarmee ze jouw routerinstelling volledig negeren. In Chrome heet dat Beveiligde DNS onder privacy-instellingen, in Firefox DNS via HTTPS. Zet dat uit op de apparaten waar het om gaat, anders is je filter er wel maar doet het niets.

Een VPN. Gratis VPN-apps zijn in twee tikken geïnstalleerd en leiden al het verkeer om je filter heen. Op iOS en Android kun je app-installaties beperken via Schermtijd of Family Link, en dat is precies waarom die apparaatinstellingen ook nodig zijn.

Content binnen toegestane sites. Een DNS-filter werkt per domein. Staat een sociaal netwerk, een videoplatform of een afbeeldingenzoekmachine op de toegestane lijst, dan is alles wat daarbinnen staat toegestaan. Dat is precies waarom een filter die SafeSearch afdwingt meer waard is dan eentje die dat niet doet.

Eén misverstand kan de deur uit: incognitomodus omzeilt een DNS-filter niet. Incognito bewaart alleen je geschiedenis niet lokaal, maar de opzoekvraag gaat nog steeds via dezelfde DNS-server.

Wat wel werkt

De combinatie. Zet het netwerkfilter aan omdat het weinig moeite kost en veel afdekt. Zet Schermtijd of Family Link aan op de telefoons, met een aparte code. Schakel de eigen DNS van de browser uit. Daarmee heb je het overgrote deel te pakken.

Maar wees eerlijk over wat je hebt gebouwd. Dit houdt toevallige confrontaties tegen en maakt het onhandig genoeg dat een jonger kind er niet omheen komt. Een gemotiveerde vijftienjarige met een dataabonnement komt eromheen, en dat is geen falen van de techniek maar de aard ervan.

Daarom is het geen vervanging van het gesprek. Uitleggen waarom je het instelt werkt beter dan het stilletjes doen en betrapt worden, al is het maar omdat het eerste een gesprek oplevert en het tweede een wedstrijd.