Bitcoin kan op een woensdag tien procent zakken en op donderdag weer terugveren. Voor wie crypto puur als belegging ziet is dat het aantrekkelijke deel, maar voor wie er gewoon iets mee wil betalen of tijdelijk parkeren is het onwerkbaar. Daar zijn stablecoins voor bedacht: digitale munten die steeds ongeveer één euro of één dollar waard blijven.

De vraag is hoe een munt op een blockchain, waar niemand de prijs centraal vaststelt, toch zo stabiel kan blijven. Het antwoord verschilt fundamenteel per type stablecoin, en dat verschil bepaalt ook hoeveel vertrouwen je erin moet stellen.

Het basisidee

Een stablecoin is een cryptomunt die ontworpen is om een vaste waarde aan te houden, meestal gekoppeld aan een bestaande valuta zoals de dollar of de euro. Soms is de koppeling aan iets anders, zoals goud of een mandje van meerdere valuta’s. Het doel is steeds hetzelfde: één munt blijft steeds ongeveer gelijk aan die ene referentiewaarde, zonder de koersschommelingen die bij Bitcoin of Ethereum normaal zijn.

Dat maakt ze bruikbaar voor dingen waar Bitcoin minder geschikt voor is: geld digitaal versturen zonder bank, tijdelijk parkeren binnen crypto zonder waardeverlies, of snel wisselen tussen munten zonder eerst naar euro’s te moeten omzetten.

Drie manieren om stabiel te blijven

Er bestaan drie hoofdtypen, en ze verschillen fundamenteel in wat er achter de schermen garandeert dat de munt zijn waarde houdt.

Fiat-gedekt: een euro op de bank per munt

Dit is het simpelste en meest gebruikte model, met USDT (Tether), USDC en EURC als bekendste voorbeelden. Voor elke uitgegeven munt houdt het bedrijf achter de coin in theorie één echte dollar of euro aan op een bankrekening of in kortlopende staatsobligaties. Je kunt de munt in principe inwisselen voor de onderliggende valuta, en de uitgever moet periodiek laten zien dat de reserves toereikend zijn.

Het voordeel is dat dit simpel en stabiel is. Het nadeel is dat je moet vertrouwen op de uitgever: is de reserve echt volledig, en wordt hij goed beheerd? Dat vertrouwen is niet vanzelfsprekend, zoals verderop blijkt.

Crypto-gedekt: onderpand in plaats van een bankrekening

DAI is het bekendste voorbeeld van dit model. In plaats van euro’s op een bankrekening ligt er cryptovaluta als onderpand vast in een smart contract, meestal Ethereum. Om het risico van koersschommelingen in dat onderpand op te vangen, wordt er structureel meer onderpand aangehouden dan de waarde van de uitgegeven munten, vaak anderhalf keer zoveel of meer.

Dit gebeurt volledig via code, zonder dat een bedrijf de touwtjes in handen heeft, wat het transparanter en minder afhankelijk van één partij maakt. De keerzijde is complexiteit: bij een scherpe crash in de onderliggende crypto kan het onderpand sneller in waarde dalen dan het systeem kan bijsturen.

Algoritmisch: stabiliteit zonder dekking

Dit model probeert de prijs stabiel te houden met alleen vraag en aanbod, aangestuurd door een algoritme, zonder dat er euro’s of crypto als onderpand achter zitten. Het bekendste voorbeeld is inmiddels ook de bekendste waarschuwing: TerraUSD, dat in mei 2022 binnen enkele dagen volledig instortte toen het vertrouwen wegviel en het stabilisatiemechanisme de daling niet kon bijhouden. Tientallen miljarden aan waarde verdampte.

Sindsdien wordt dit model breed gewantrouwd, en terecht: zonder harde dekking hangt de stabiliteit volledig af van voortdurend vertrouwen, en dat vertrouwen bleek in de praktijk broos.

Bekende stablecoins op een rij

USDT, uitgegeven door Tether, is met afstand de grootste stablecoin qua handelsvolume, maar staat al jaren bekend als minder transparant over de exacte samenstelling van zijn reserves dan concurrenten. USDC, van Circle, geldt als de meest betrouwbare en populaire dollar-variant. DAI is de bekendste crypto-gedekte munt en volledig gedecentraliseerd. EURC is de eurovariant van USDC. FRAX is een hybride die deels gedekt en deels algoritmisch is.

De regel die sinds 2024 alles verandert: MiCA

Dit is de belangrijkste ontwikkeling die in oudere uitleg over stablecoins vaak ontbreekt. Sinds 30 juni 2024 gelden er binnen de Europese Unie specifieke regels voor stablecoin-uitgevers onder de MiCA-verordening, de Markets in Crypto-Assets Regulation. Voor Nederland verliep de overgangstermijn op 1 juli 2025, en de bredere overgangstermijn voor de hele EU liep af op 1 juli 2026.

MiCA verdeelt stablecoins in twee categorieën. E-money tokens zijn gekoppeld aan één enkele valuta, zoals de euro of de dollar. Asset-referenced tokens zijn gekoppeld aan een mandje van meerdere waarden. Voor beide geldt dat de uitgever een vergunning nodig heeft, meestal als bank of elektronischgeldinstelling, en dat de reserves aantoonbaar en te allen tijde 1-op-1 gedekt moeten zijn.

Dit heeft directe gevolgen gehad. Doordat USDT nog niet overal aan de eisen voldeed, hebben verschillende Europese platforms handelsparen met USDT beperkt of verwijderd, waardoor USDC binnen de EU juist terrein won. Handel je op een Europese exchange, dan is de kans reëel dat je merkt dat bepaalde stablecoins minder toegankelijk zijn geworden dan een paar jaar terug. Dit is een onderwerp dat nog in beweging is, dus check bij twijfel de actuele status bij je eigen platform.

Voor- en nadelen

Het grote voordeel is een stabiele waarde zonder de koerssprongen van Bitcoin, gecombineerd met snelle, wereldwijde transacties zonder tussenkomst van een bank. Binnen DeFi-toepassingen kun je stablecoins gebruiken om rente te verdienen, te lenen of te sparen, en ze zijn handig om snel te wisselen tussen crypto’s zonder eerst naar gewoon geld terug te moeten.

Daar staan reële risico’s tegenover. Gaat de uitgever van een fiat-gedekte munt failliet of blijkt de reserve onvoldoende, dan kan de munt zijn koppeling verliezen. Niet elke stablecoin is even transparant over zijn reserves. En zoals Terra liet zien, is een munt zonder harde dekking op termijn kwetsbaar voor een vertrouwenscrisis die zichzelf versterkt.

Veelgestelde vragen

Zijn stablecoins honderd procent veilig?
Nee. Ze zijn aanzienlijk minder volatiel dan Bitcoin of Ethereum, maar blijven afhankelijk van vertrouwen in de uitgever, de onderliggende techniek en inmiddels ook van regelgeving.

Kun je ze inruilen voor euro’s of dollars?
Ja, meestal via een exchange zoals Bitvavo, Binance of Coinbase, of in het geval van fiat-gedekte munten soms rechtstreeks bij de uitgever.

Zijn stablecoins anoniem?
Meestal niet. Transacties zijn zichtbaar op de blockchain, en zodra je een stablecoin via een exchange koopt of verkoopt, is die doorgaans aan je identiteit te koppelen.

Hoe worden stablecoins in Nederland belast?
Ze vallen onder vermogen in box 3, net als andere cryptovaluta’s, en worden gewaardeerd op de peildatum van 1 januari.

Waar je op moet letten

Stablecoins zijn geen belegging in de klassieke zin, maar een hulpmiddel om binnen crypto koersrisico te vermijden. Voordat je een aanzienlijk bedrag in een stablecoin parkeert, is het de moeite waard om te kijken hoe transparant de uitgever is over zijn reserves, of de munt onder de MiCA-regels valt, en welk type dekking erachter zit. Het verschil tussen een munt met een euro op de bank en een munt die alleen op een algoritme vertrouwt, is precies het verschil tussen wat er gebeurde met USDC en wat er gebeurde met Terra.